Praten met jongens
Maimunah van der Heide

Moslimjongeren willen veranderen. Ze willen loskomen van de traditionele gewoonten van hun ouders die deze vanuit Marokko, Turkije of Pakistan hebben meegenomen. Ze willen de islam leren kennen zoals deze bedoeld is en ervaren een groot gemis aan begeleiding tijdens hun zoektocht. De leraren op school, noch de ouders, noch de imams in moskeeën kunnen hen helpen. De moskeeën zijn geen aantrekkelijke plekken voor hen, omdat de gemeenschappelijke gebeden door de generatie van hun ouders worden bezocht. De vrijdagpreken sluiten vaak niet aan bij hun belevingswereld en er is vrijwel nooit iemand die speciaal voor hen beschikbaar is. Ook al komen er bij islamitische lezingen en de ramadan gebeden meer jongeren naar de moskee dan twintig jaar geleden, er is nog steeds geen opvang, geen luisterend oor, geen sfeer van compassie waarin men niet beoordeeld wordt. Er is een Bijbeltekst die zegt:

“Maar mij maakt het niet veel uit, hoe u of een ander menselijke instantie mij beoordeelt. Ik oordeel niet eens over mijzelf. Het is de Heer die over mij oordeelt. Oordeel dus niet voorbarig, wacht tot de Heer komt.”

Ik vind dit een hele mooie tekst; we zouden hem bij wijze van spreken in alle moskeeën moeten ophangen. In het gedrag dat moslims naar elkaar toe hebben dient nog heel veel te veranderen. Er zijn nog steeds heel veel mensen die van de moskeeën weg blijven omdat ze er teveel kwetsingen hebben opgelopen. Dalai Lama zei:

“Our prime purpose in this life is to help others. And if you can't help them, at least don't hurt them.”

De profeet Mohammed zei hetzelfde:

“Houd jezelf tegen om verkeerd tegenover de mensen te doen, want dat dient als een sadaqah (liefdadigheid) voor jou” [Sahihain, over geleverd door Abu Dharr].

Uit vele andere betrouwbare overleveringen kunnen we opmaken dat een moslim een ander niet mag wantrouwen, bespioneren, zijn tekortkomingen niet mag zoeken, geen wrok, jaloezie of haat in zijn hart mag hebben. De profeet zei:

“Allah heeft mij geopenbaard dat jullie nederig tegenover elkaar moeten zijn. Iemand dient zichzelf niet boven een ander te plaatsen noch een ander onrecht aan te doen” [hadieth van ‘Iyaad bin Himaar uit SahiehMuslim].

Tijdens mijn lezingen benadruk ik dit soort overleveringen altijd met kracht en passie omdat ik in de gemeenschap het tegenovergestelde zie. Meiden vegen hun tranen af, omdat iedereen soortgelijke ervaringen heeft. Ik probeer verandering van binnenuit bij hen teweeg te brengen. Ik probeer hen te motiveren om anders met elkaar om te gaan. “Kijk niet op tegen degene die er islamitisch gekleed bij loopt, denk niet dat zij vanwege haar uiterlijk beter is, tenzij ze haar innerlijk heeft rechtgezet.”

Er is veel te weinig communicatie onderling. Ik begrijp het niet. Iedereen zit op Nederlandse opleidingen waar je leert te communiceren en je gevoelens en gedachten onder woorden te brengen, maar in de moskee bekijkt iedereen elkaar alleen maar.  Er zijn heel veel jongeren die over anderen oordelen, waardoor er heel vaak een slechte sfeer ontstaat en men een volgende keer niet meer terug wil komen. Wat is er toch met onze harten gebeurd? Focussen we alleen op carrière maken en werken? Vergeten we het belangrijkste van alles: ons hart? Ik sluit me aan bij de woorden van de Dalai Lama:

“No matter what is going on, never give up. Develop the heart. Too much energy in your country is spent on developing the mind instead of the heart. Develop the heart; be compassionate. Work for peace in your heart and in the world.”

We hebben in islam een soortgelijke uitspraak van de metgezel Al Hasan Al Basrie: “De mens zou zijn hart moeten verbeteren en genezen en hij zou aandacht moeten geven aan deze klomp aan de binnenkant, want als deze goed is, is alles goed.”

Ook de christenen lezen in de bijbel: “Wat verborgen is, zal Hij aan het licht brengen, wat in de harten omgaat, openbaar maken” [Samuel 16:7b vers 5].

Ieder van ons dient diep in zichzelf te kijken. Wij gebruikten op de Vrije School altijd een spreuk: “Ik zie rond in de wereld, waarin de zon haar licht zendt, waarin de sterren fonkelen, waarin de stenen rusten, de planten levend groeien, de dieren voelend leven, waarin de mens, bezield, een geest een woning geeft; ik schouw diep in de ziel, die binnen in mij leeft.”
 

De Vrije School heeft mij in mijn puberteit geholpen mezelf geestelijk te ontwikkelen. Mezelf te leren kennen en vanuit liefde en respect met de schepping verbonden te zijn. De rijkdom vanuit mijn jeugd en kindertijd wil ik inzetten om de meiden een hand toe te reiken, want ze willen groeien en veranderen en uit hun moeilijke situatie zien te komen, maar ze weten niet waar ze moeten beginnen. Tijdens de afgelopen maand Ramadan, terwijl je ’s avonds tussen acht en negenuur de lekkerste geuren in de straten rook en moslimgezinnen daarna gezellig hun vasten met elkaar verbraken, was ik met een groep Turkse en Marokkaanse jongeren. Deze jongens van achttien, negentien jaar waren naar mijn les in de moskee gekomen. Terwijl deze lessen eigenlijk alleen voor meiden bestemd zijn, zaten ze in een andere kamer te luisteren.

Na de les had ik mijn eerste ontmoeting met hen en besloot hen de volgende dag uit te nodigen in onze stichting. Hun levensverhalen grepen me diep aan. Men had mij altijd proberen wijs te maken dat je met jongens niet zo moest gaan zitten en praten als met meiden. Maar zij praatten met mij over van alles, over hun vaders die er nooit voor hen waren, over hun zorgen om hun moeders en zussen en hun strijd met de islam en de gewoonte van dagelijks blowen en drinken. Na een maand omgang met hen zag ik een straling bij hen ontstaan; een verandering die onbetaalbaar is. Ik zag het levende bewijs van de waarde van liefdevol en onbevooroordeeld naar jongeren toe zijn.

Het probleem van de meeste moslims is dat ze te veel met hun eigen belangen bezig zijn. Dat het in de eerste plaats om henzelf gaat. Dat men wel in de ander wil investeren, maar alleen om er uiteindelijk zelf beter van te worden. De kunst van het geven is dus het loslaten van jezelf als doel. De kunst van geven is dus uiteindelijk voorkomen dat je je eigen belangen gaat dienen, waardoor de ander moet geven en waardoor je een ‘nemer’ bent geworden. In islam draait het om offers willen maken. Offers in belang van de gemeenschap, de mensheid, de toekomst. Dat blijkt bijvoorbeeld heel duidelijk uit de uitspraak van de profeet, verteld door Nu’maan bin Bashier:

“De vergelijking van een man die zich aan de grenzen van Allah houdt en de man die ze overtreedt is als de mensen die aan boord van een schip gaan nadat zij lootjes hebben getrokken. Sommigen van hen zijn op het onderste dek en sommigen op het bovenste. Degenen die op het onderste zijn gaan naar degenen die op de bovenste zijn wanneer zij water nodig hebben en zeggen tegen hen: “Als wij een gat in de bodem van het schip maken zullen wij jullie niet meer storen.” Als zij hen dat laten doen zullen zij allen verdrinken. Maar als zij hun niet hun gang laten gaan (met hun plan) zullen allen veilig blijven” [Al-Bukhaarie].

Mijn lieve broer, ik ken je niet. Je ontwijkt je zus’ liefdevolle ogen. Vanwege je innerlijke pijn en verdriet. Om alle uitwegen die je verzon en hebt gelogen. Je zoekt voldoening, herkenning, intimiteit. Bij hen gekomen die van je houden voel je spijt. Het leven heeft je hard gemaakt. Je voelt je van thuis vervreemd geraakt. Je voelde je al jaren lang alleen. Waar zocht je het? Waar ging je heen? Heb je ware vrienden op je weg gevonden? Zijn ze echt, oprecht met je verbonden? Aggie, ik ben maar een zus, gewoon een vrouw. Maar ik heb zorg, ik huil om jou. Je bent mijn broer, broeder in islam, ondanks alles wat je waarschijnlijk hebt gedaan. Al vul je je tijd met rappen en MTV kijken, al zou de dood je beter dan deze wereld lijken, er is meer dan dat, dan dat alleen. Waar gaan we immers later heen? Waarom nog achter maskers schuilen, Terwijl de profeet om ons zal huilen? Hij houdt van zijn ummah als geen ander. Daarom vraag ik je, aggie, alsjeblieft verander.

Maimunah van der Heide [1968] bekeerde zich in 1986 tot de islam. Zij is oprichtster van de stichting Vangnet, een plek voor moslimmeiden waar ze hun verhaal kwijt kunnen en advies en steun kunnen krijgen. De afgelopen jaren heeft zij zich ingespannen om de negatieve beeldvorming over (praktiserende) moslims te helpen veranderen en zich opgesteld als een bruggenbouwer tussen moslims en niet-moslims. Dienstbaarheid, helpen van anderen, bestrijden van onrecht, het creëren van verbondenheid en het doorbreken van eenzaamheid staan hoog in haar vaandel. In haar lessen over de islam benadrukt zij het belang van islamitische beschavings- en omgangsvormen. In Maimunah in Beeld, vind je video’s waarin zij ons inspireert om onrecht en eenzaamheid op een bezielde, maar ook praktische manier te bestrijden.